Юнона және Авось

А. Рыбников

«ЮНОНА» және «АВОСЬ»

А. Дементьевтің либреттосы
А. Вознесенскийдің «АВОСЬ!» поэмасының желісі бойынша

2 бөлімді ритм-рок балет
ҚазҰОБТ премьерасы 1987 ж

Өндіріс тобы:
Қоюшы-хореограф — Анатолий Дементьев, Ресейдің еңбек сіңірген қайраткері
Суретші-сценограф — Алексей Крюков, Ресейдің еңбек сіңірген өнер қайраткері
Костюм бойынша суретші — Эра Покровская

Пролог

Шіркеу қызметі кезінде Жынды сопы халықтың ауыр тағдыры, жоқшылық пен азаптары туралы баяндайды.

Бірінші бөлім

Шынайы камергер граф Резанов «Юнона» және «Авось» кемелерімен Америка жағалауларына алғашқы экспедиция ұйымдастыруға рұқсат сұрайды. Оның ойынша, бұл екі ел арасындағы сауда және саяси қатынастарды жолға қойып, Ресейдің өркендеуіне ықпал етеді.

Резанов жұбайының өліміне қайғырады. Ол Қасиетті Ана иконасына жалбарынады. Оған бейне тіріліп кеткендей көрінеді — Қасиетті Ана әйел кейпіне еніп, оны жұбатады. Кенеттен Америкаға экспедиция ұйымдастыруға рұқсат беріледі.

Резанов теңізшілерден құралған топ жинап, сапарға аттанады. Онымен бірге Жынды сопы да жүреді. Ол қауіпті әрі ауыр сапарда графты қорғайды, қиын сәттерде көмектеседі. Қиындықтарды жеңіп, саяхатшылар Калифорния жағалауларына жетеді.

Сан-Франциско губернаторы алыстан келген ресейлік қонақтардың құрметіне бал ұйымдастырады. Бал кезінде граф губернатордың қызы жас Кончиттамен танысады. Ол қыздың сұлулығы мен нәзіктігіне тәнті болады. Қыз оған иконадан түскендей Қасиетті Ананың бейнесін еске салады.

Кончитта жалғыз қалады. Ол өзін биге шақырған орыс теңізшісіне ғашық болады. Қыз дұға оқып тұрған кезде Резанов келеді. Ол оған мәңгілік махаббатына ант береді. Кончитта мен Резанов бірге — олар бақытты.

Екінші бөлім

Екі ғашықтың жолында дін айырмашылығы еңсерілмейтін кедергіге айналады. Резанов католик қызға үйленуге рұқсат алу үшін Ресейге қайтуға шешім қабылдайды. Ғашықтар қоштасады.

Петербургке бара жатқан жолда Резанов қаза табады. Өмірінің соңғы сәттері сүйіктісін еске алумен өтеді, оның бейнесі Резанов үшін жарықтың, тазалықтың және мейірімділіктің белгісі болған Қасиетті Ананың бейнесімен астасып кетеді. Теңізшілер капитанның қазасына қайғырады.

Кончитта сүйіктісінің оралуын күтеді. Үміт пен күтуде жылдар, ондаған жылдар өтеді… Резановтың қаза тапқанын ешқашан білмеген күйі ол дүниеден өтеді.

Эпилог

Ғашықтар қаза тапты, бірақ олардың махаббаты мен адалдығы мәңгі.

Жиырмасыншы ғасырдың адамдары!
Ғасырымыз аяқталуға жақын.
Адамзат келісімнің жауабын
Шынымен мәңгі таппай өте ме?..

Аллилуйя ғашық жұпқа!
Біз ұрысып, думандатып жүріп,
Жерге не үшін келгенімізді ұмыттық —
Аллилуйя махаббатқа, аллилуйя!

Тарихи анықтама

Резанов Николай Петрович (1764–1807) — көрнекті орыс саяхатшысы және мемлекет қайраткері, Ресей-Америка сауда компаниясының негізін қалаушылардың бірі. Смоленск губерниясындағы кедей дворян әулетінен шыққан. Лейб-гвардия Измайлов полкінде поручик болып қызмет еткен, кейін азаматтық департаменттің обер-хатшысы және Ресей-Америка компаниясының бас басқармасының басқарушысы қызметтерін атқарған.

1806 жылы Калифорнияға сапар жасап, Ресей-Америка компаниясы мен испан отаршылары арасындағы сауда байланыстарын орнатуға ықпал етті. Ресейге қайтар жолда Красноярск қаласында қайтыс болды.

«Юнона» және «Авось» — Резанов сапар жасаған кемелердің атауы.